Konum
Laboratuvar test cihazı seçerken ölçülecek özellik, numune yapısı, test standardı, kapasite, hassasiyet ve teknik destek imkânları birlikte değerlendirilmelidir. Yalnızca cihazın fiyatına veya maksimum kapasitesine göre karar verilmesi, ihtiyaçtan daha düşük performans alınmasına ya da gereksiz yatırım maliyetlerine yol açabilir.
Doğru laboratuvar test cihazı; uygulanacak testleri güvenilir ve tekrarlanabilir şekilde gerçekleştirmeli, mevcut çalışma düzenine uyum sağlamalı ve gelecekte ortaya çıkabilecek ihtiyaçları da karşılayabilmelidir.
Cihaz seçiminde ilk olarak hangi malzemelerin test edileceği belirlenmelidir. Metal, plastik, kauçuk, kompozit, kablo, tekstil ve yapı malzemeleri farklı mekanik özelliklere sahiptir. Bu nedenle aynı test yöntemi uygulansa bile ihtiyaç duyulan cihaz kapasitesi ve fikstürler değişebilir.
Malzemenin türüyle birlikte numunenin kalınlığı, boyutu, geometrisi ve beklenen dayanım değeri de değerlendirilmelidir. Örneğin yüksek dayanımlı metal numuneler için yüksek kapasiteli bir test cihazı gerekirken ince plastik veya tekstil numunelerinde daha hassas ölçüm yapabilen sistemler tercih edilmelidir.
Laboratuvar test cihazları farklı deneylerin gerçekleştirilmesi amacıyla geliştirilir. Cihaz seçmeden önce hangi mekanik özelliklerin ölçüleceği netleştirilmelidir.
En sık uygulanan testler şunlardır:
Birden fazla test gerçekleştirilmesi planlanıyorsa uygun fikstürlerle farklı uygulamaları destekleyen üniversal test cihazları değerlendirilebilir. Bununla birlikte her cihazın desteklediği test türleri, kapasitesi ve yazılım özellikleri aynı değildir.
Laboratuvar testleri çoğunlukla ISO, ASTM, EN veya DIN gibi ulusal ve uluslararası standartlara göre gerçekleştirilir. Bu standartlarda numune ölçülerinden test hızına, kullanılan fikstürlerden sonuçların hesaplanma yöntemine kadar birçok teknik ayrıntı tanımlanabilir.
Cihazın yalnızca ilgili testi gerçekleştirebilmesi yeterli değildir. Kuvvet kapasitesi, çene yapısı, ölçüm aralığı, hız kontrolü ve raporlama sistemi de uygulanacak standardın gerekliliklerini karşılamalıdır.
Standarda uygun olmayan bir cihaz veya fikstür kullanılması, ölçüm sonuçlarının geçerliliğini ve farklı laboratuvarlarla karşılaştırılabilirliğini olumsuz etkileyebilir.
Test cihazının kapasitesi, numuneye uygulanacak maksimum kuvvete göre belirlenmelidir. Gereğinden düşük kapasiteli cihaz kullanılması cihazın zarar görmesine veya testin tamamlanamamasına neden olabilir. Çok yüksek kapasiteye sahip bir cihaz ise düşük kuvvetlerde ihtiyaç duyulan ölçüm hassasiyetini sağlayamayabilir.
Doğru kapasite belirlenirken aşağıdaki unsurlar birlikte değerlendirilmelidir:
Amaç yalnızca en yüksek kapasiteli cihazı seçmek değil, gerçekleştirilecek testlere uygun ölçüm aralığını sağlamaktır.
Laboratuvar test cihazlarında hassasiyet, sonuçların güvenilirliğini doğrudan etkiler. Cihazın yük hücresi, deplasman ölçüm sistemi ve hız kontrol özellikleri testin gerektirdiği doğruluğu karşılamalıdır.
Özellikle düşük kuvvetlerin ölçüldüğü uygulamalarda yük hücresi seçimi önemlidir. Yüksek kapasiteli tek bir yük hücresi, düşük kuvvetli numunelerde yeterli hassasiyeti sağlamayabilir. Bu durumda farklı ölçüm aralıklarına sahip yük hücrelerinin kullanılması gerekebilir.
Cihazın teknik özellikleri değerlendirilirken doğruluk sınıfı, çözünürlük ve tekrarlanabilirlik değerleri birlikte incelenmelidir.
Test sırasında numunenin doğru biçimde tutulması, ölçüm kalitesi açısından önemlidir. Uygun olmayan çeneler numunenin kaymasına, bağlantı noktasından kopmasına veya test sırasında zarar görmesine neden olabilir.
Numune türüne göre aşağıdaki çene ve test fikstürleri kullanılabilir:
Standart çözümlerin yeterli olmadığı ürünlerde numuneye ve uygulamaya özel test fikstürleri tasarlanabilir. Cihaz satın alınırken gerekli aksesuarların sisteme uygunluğu önceden kontrol edilmelidir.
Modern laboratuvar test cihazlarında yazılım, cihazın mekanik özellikleri kadar önemli hâle gelmiştir. Yazılım üzerinden test parametreleri ayarlanabilir, ölçüm sonuçları izlenebilir ve test raporları hazırlanabilir.
Test yazılımında bulunması faydalı özellikler arasında şunlar yer alır:
Yazılımın Türkçe ve İngilizce kullanım desteği sunması ve ihtiyaç durumunda güncellenebilmesi, cihazın günlük kullanımını kolaylaştırır.
Laboratuvar cihazının teknik açıdan gelişmiş olması tek başına yeterli değildir. Kullanıcıların testleri doğru ve güvenli biçimde gerçekleştirebilmesi için cihazın anlaşılır bir kullanım yapısına sahip olması gerekir.
Numunenin kolay yerleştirilmesi, test parametrelerinin hızlı ayarlanabilmesi ve sonuçların açık şekilde görüntülenmesi laboratuvar verimliliğini artırır. Acil durdurma butonu, hareket sınırlandırma sistemi ve aşırı yük koruması gibi güvenlik özellikleri de mutlaka kontrol edilmelidir.
Test cihazlarının güvenilir sonuçlar verebilmesi için belirli aralıklarla kalibre edilmesi gerekir. Kalibrasyon işlemi, cihazın ölçtüğü değerlerin izlenebilir referanslarla karşılaştırılmasını sağlar.
Satın alma öncesinde cihazın hangi bileşenlerinin kalibre edilebildiği, kalibrasyon hizmetinin nasıl sağlandığı ve önerilen kontrol aralıkları öğrenilmelidir. Düzenli bakım ve kalibrasyon, ölçüm sapmalarının erken tespit edilmesine ve cihaz performansının korunmasına yardımcı olur.
Laboratuvar test cihazları uzun süre kullanılması beklenen yatırımlardır. Bu nedenle üretici veya tedarikçinin satış sonrasında sunduğu hizmetler önem taşır.
Değerlendirilmesi gereken satış sonrası hizmetler şunlardır:
Yerel teknik destek imkânı, olası bir arızada cihazın uzun süre kullanım dışı kalmasını önleyebilir.
Cihazın satın alma fiyatı, toplam maliyetin yalnızca bir bölümünü oluşturur. Bakım, kalibrasyon, yedek parça, sarf malzemesi, yazılım ve operatör eğitimi gibi giderler de dikkate alınmalıdır.
Düşük satın alma maliyetine sahip bir cihaz; yetersiz teknik destek, uzun yedek parça bekleme süreleri veya sınırlı yazılım özellikleri nedeniyle zaman içerisinde daha yüksek maliyet oluşturabilir. Bu nedenle fiyat karşılaştırması yapılırken cihazın kullanım ömrü boyunca sağlayacağı verimlilik göz önünde bulundurulmalıdır.
Her laboratuvarın test kapasitesi, numune yapısı ve çalışma standardı farklıdır. Bu nedenle cihaz seçiminden önce uygulamanın teknik açıdan incelenmesi, gereksiz kapasite ve ekipman maliyetlerinin önüne geçilmesine yardımcı olur.
1967 yılından bu yana malzeme test teknolojileri alanında faaliyet gösteren Alşa Laboratuar; hidrolik ve elektromekanik çekme test cihazları, çentik darbe test cihazları ve farklı uygulamalara yönelik malzeme test sistemleri geliştirmektedir.
Cihaz üretimi ve satışının yanı sıra özel test fikstürleri, test yazılımları, laboratuvar kurulumu, cihaz modernizasyonu, bakım, kalibrasyon, kullanıcı eğitimi ve teknik destek hizmetleri sunulmaktadır. Numune özelliklerinize ve uygulayacağınız standartlara uygun laboratuvar test cihazları hakkında bilgi almak için Alşa Laboratuar ile iletişime geçebilirsiniz.
Laboratuvar test cihazı seçerken test yöntemi, numune özellikleri, kapasite, hassasiyet, standart uyumluluğu ve yazılım altyapısı birlikte değerlendirilmelidir. Teknik servis, kalibrasyon ve yedek parça desteği de cihazın uzun vadeli verimliliği açısından göz ardı edilmemelidir.
İhtiyaca uygun seçilen bir test cihazı; daha doğru sonuçlar elde edilmesini, kalite kontrol süreçlerinin hızlanmasını ve laboratuvar kaynaklarının verimli kullanılmasını sağlar.
Kapasite, test edilecek numunenin beklenen maksimum kuvvet değerine göre belirlenir. Doğru seçim için numune özellikleri ve uygulanacak test standardı birlikte incelenmelidir.
Hayır. Gereğinden yüksek kapasite, düşük kuvvetlerde ihtiyaç duyulan hassasiyeti azaltabilir. Cihaz kapasitesi gerçek test aralığına uygun olmalıdır.
Evet. Düzenli kalibrasyon, ölçüm sonuçlarının doğruluğunu ve izlenebilirliğini korumak için gereklidir.
Numune standart çenelerle tutulamıyorsa veya ürüne özgü bir test uygulanacaksa özel test fikstürüne ihtiyaç duyulabilir.
